Tożsamość miejsca : kryterium w projektowaniu architektonicznym

Abstract

Na przełomie XX i XXI wieku zachodzące zmiany geopolityczne, rozpoczęte procesy transformacji, dokonujące się widoczne zmiany w strukturach etnicznych krajów o wielokulturowym dziedzictwie a podejmujących akces wspólnotowy, nakładają szczególne kryteria oceny uwarunkowań kulturowych. Praca podejmuje ważny współcześnie problem postrzegania architektury jako zrozumiałego przekazu przestrzennego wywodzącego się z kultury i tradycji badanego obszaru przy jednoczesnym założeniu, że przekaz ten jest rozpoznawalny w wielokulturowym regionie. Oczekuje się od zawodu architekta, jego twórczej postawy świadomego traktowania przestrzeni jako tworzywa dla kreacji przy zastosowaniu współczesnego instrumentarium w poszukiwaniu nowych form architektonicznej ekspresji zarówno w obszarach objętych ochroną, a także, kiedy tworzy „nową tożsamość” w zastanej przestrzeni – stosując zrozumiały dla odbiorcy „język rysunku” oraz realizacje projektowe . W pracy przyjęto tezę, że jednym z podstawowych czynników mających istotne znaczenie w twórczej kreacji architektonicznej jest zrozumienie przez architekta specyficznych cech przestrzeni opisującej wszystko, co zwykło się rozumieć pod pojęciem „TOŻSAMOŚCI MIEJSCA”. Właściwe zrozumienie powinno stanowić główną wytyczną w poszukiwaniu rozwiązań projektowych gwarantujących trafność wyboru (trafność rozpoznawania „kodu” przestrzennego), który pomimo dowolnego (aktualnie modnego) języka architektonicznego, wpisuje się w zastaną przestrzeń, a także tworzy treści z zasobów kulturowych miejsca. W efekcie – to co nowe – odczytywane będzie powszechnie jako oczywiste i zrozumiałe. Pojęcie wieloznaczne -TOŻSAMOŚĆ- stosowane w rozważaniach naukowych, tworzeniu teorii oraz pracach twórczych związanych z przekształcaniem „wspólnej przestrzeni dla życia”, staje się w okresie wzmożonej integracji słowem „kluczem” przy identyfikacji rodowodu nawarstwień kulturowych. Miejsce tożsamości w historii kultury i cywilizacji oraz historyczne uwarunkowania europejskiej tożsamości kulturowej mające wpływ na kształtowanie się współcześnie zróżnicowanej kulturowo Europy przeanalizowane zostało w rozdziale drugim. Zaprezentowane w tym rozdziale wielokulturowe regiony, które miały wpływ na kształtowanie się współcześnie kulturowo Europy, to miejsca aktywności projektowej autora pracy. Problematykę tożsamości miejsca w studiach oraz realizacjach w tych regionach a wykonanych na podstawie dokumentacji przygotowanej przez zespoły pod kierunkiem autora, zaprezentowano w rozdziale piątym. Nadrzędnym zadaniem w pracach przedprojektowych było rozpoznanie tła historycznego i kulturowego oraz określenie lokalnego zapisu „kodu” z poszanowaniem kontekstu miejsca. Poddany analizie materiał badawczy stanowił inspirację dla zaprezentowania koncepcji i projektów potwierdzających zrozumienie odmienności kulturowej regionu. Proponowana metoda analizy i projektowania jest przekazem doświadczeń autora w podejmowanych studiach i działaniach projektowych w regionach poza krajem, korygowanych w podejmowanych pracach projektowych w kraju oraz w prowadzonym procesie kształcenia w regionie lubelskim o wielokulturowej tradycji. Autor, poprzez prezentację wybranych działań własnych oraz przez kierowany zespół projektowy, popartych wstępnymi analizami i studiami, zmierza do autentyczności przekazu. Poszukując współcześnie zrozumiałego odbioru naszych twórczych ingerencji projektowych winniśmy świadomie stosować zrozumiały do odczytania „kod” przekazu, aby „architektura była czytelnym komunikatem przestrzennym”.